Con đường tu luyện Đạo giáo mà người bình thường cũng có thể đi

Luôn có người nói tu luyện là huyền hoặc, hoặc là cho rằng đó là đặc quyền của các vị Đạo sĩ trong núi sâu, hoặc là nghĩ rằng phải học thuộc hết kinh điển Đạo giáo mới có thể nhập môn. Thực ra, Lão Tử trong Đạo Đức Kinh đã giấu một bản đồ tu luyện. Lão Tử chưa bao giờ biến tu luyện thành đặc quyền của thiểu số, ngược lại còn giấu một con đường gần gũi nhất: Cái gọi là tu Đạo, căn bản không phải là thoát ly cuộc sống, mà là hiểu thấu cuộc sống; không phải cầu thần thông, đuổi theo cảnh giới, mà là từ những việc nhỏ như xem núi, xem nước mỗi ngày, chậm rãi điều chỉnh nhận thức của bản thân, biến việc sống qua ngày một cách hồ đồ thành việc nhìn thấu bản chất một cách rõ ràng. Đạo giáo thường nói Đạo pháp tự nhiên, tự nhiên chưa bao giờ chỉ là rừng sâu núi thẳm, mà là mỗi một việc tầm thường ngay trước mắt bạn.

Trước tiên luyện việc không thêm định kiến

Bước đầu tiên của tu Đạo không phải là cầu thần thông, mà là luyện đôi mắt trước, luyện đến mức nhìn sự vật mà không thêm định kiến một cách mù quáng. Chúng ta bình thường nhìn sự vật, mắt còn chưa nhìn rõ thì sự phán xét trong lòng đã nhảy ra trước: Nhìn thấy mưa thì cảm thấy xui xẻo; nhìn thấy cỏ dại bên đường thì cảm thấy bừa bộn. Nhưng mưa là mưa, cỏ là cỏ, bản thân chúng không có thuộc tính xui xẻo hay bừa bộn" tất cả đều là do chúng ta đem nhu cầu và cảm xúc của mình áp đặt lên sự vật.

Đạo Đức Kinh có nói: “Thiên hạ giai tri mỹ chi vi mỹ, tư ác dĩ; giai tri thiện chi vi thiện, tư bất thiện dĩ.” Ý nghĩa rất thẳng thắn: Khi mọi người đều cho rằng cái đẹp là đẹp, thì khái niệm cái xấu liền theo đó mà đến; đều cho rằng cái thiện là thiện, thì cái không thiện liền nảy sinh. Đây không phải là bản thân sự vật có hai mặt, mà là tâm phân biệt của chúng ta đã chia cắt chúng làm đôi. Nhưng tuyệt đối không phải khiến ta biến thành khúc gỗ không cảm xúc, mà là để ta nhìn thấy bản thân sự vật trước, rồi mới bàn đến cảm nhận.

Nhiều người mới tiếp xúc với tu luyện luôn muốn một bước lên trời, thậm chí tin vào những bí quyết độc môn, siêu tốc trên mạng mà luyện tập mù quáng, nhưng những thứ không rõ nguồn gốc này hoàn toàn không có căn cứ chính thống, nghìn vạn lần đừng để bị lừa bịp. Ngay cả bản thân sự vật còn nhìn không rõ, thì những thứ phía sau đều là nói suông, căn bản không đứng vững được. Tu luyện chú trọng vào chính đạo, phải lựa chọn từ các pháp môn chính thống của Đạo môn, từng bước một xây dựng nền tảng mới vững chắc.

Kế đến học cách nhìn Hư Tướng (Tướng ảo)

Đợi đến khi ta có thể từ từ nhìn được sự vật mà không thêm định kiến, ta có thể đi sâu thêm một bước, thử nhìn thấy hư tướng phía sau sự vật. Cái hư ở đây không phải là giả, mà là những thứ không chạm tới được nhưng lại quan trọng hơn thực thể.

Đạo Đức Kinh nói: “Hốt hề hoảng hề, kỳ trung hữu tượng; hoảng hề hốt hề, kỳ trung hữu vật- hoảng hoảng hốt hốt nhưng trong vẫn có hình ảnh của Đạo. Hoảng hoảng hốt hốt nhưng trong vẫn có bản thể của Đạo”. Nhiều người hiểu hốt hoảng là mơ hồ, thực ra là chưa hiểu được cảm giác của cơ thể khi tu luyện. Điều này nói rằng, khi ta quan sát sự vật, có thể chậm rãi xuyên qua cái thực của nó để thấy cái hư. Ví dụ nhìn một cái cây, không chỉ nhìn chằm chằm vào thân cây lá cây, mà còn cảm nhận được cái đà sinh trưởng của nó khi cắm rễ, hấp thụ ánh nắng; nhìn một người, không chỉ nhìn họ mặc gì, nói gì, mà còn cảm nhận được khí trường của họ là thực tại hay phù phiếm. Những cái đà, cái khí trường này chính là tượng của sự vật, tuy hư ảo nhưng còn hiển lộ bản chất hơn cái thực.

Nhưng cần lưu ý rằng cái hư ở đây không phải để bạn thoát ly thực tế, mà là để bạn đừng nhìn chằm chằm vào cái hình của sự vật. Nhiều người bị kẹt ở bước này chính là vì quá chấp nhất vào cái thực, cảm thấy những thứ không chạm tới được đều không tính, mà quên rằng hư thực tương sinh, không có cái hư chống đỡ thì cái thực cũng không đứng vững được.

Cuối cùng ngộ Bản Nguyên.

Đợi đến khi công phu nhìn cái hư luyện gần xong rồi, từ từ có thể hướng tới việc ngộ bản nguyên, cũng chính là cái thường gọi là Vô. Vừa nghe thấy Vô, nhiều người sẽ nghĩ: Có phải là không có gì cả không? Tu luyện đến cuối cùng ngay cả bản thân cũng mất luôn sao?. Không phải vậy, cái Vô mà Lão Tử nói chia làm hai loại: Một loại là Vô tương đối, một loại là Vô tuyệt đối.

Vô tương đối: Cái Vô này đối lập với Hữu (Có), ví dụ như có cái ly và không có cái ly, có ánh sáng và không có ánh sáng. Chương 1 của Đạo Đức Kinh nói: “Vô danh, thiên địa chi thủy; hữu danh, vạn vật chi mẫu.” Nghĩa là, khi trời đất chưa có tên gọi, chưa có hình thái, đó là Vô; đợi đến khi có tên gọi, có hình thái thì thành Hữu, vạn vật đều từ cái Hữu mà sinh ra. Loại Vô và Hữu này là một cặp, giống như ban ngày và ban đêm, thiếu một cái thì cái kia cũng không tồn tại.

Vô tuyệt đối: Đây mới là cái Vô mà tu luyện Đạo giáo cần chứng ngộ. Đạo Đức Kinh nói nó “Hữu vật hỗn thành, tiên thiên địa sinh. Tịch hề, liêu hề, độc lập nhi bất cải. Chu hành nhi bất đãi. Khả dĩ vi thiên hạ mẫu.- Có một vật hỗn độn mà nên, sinh trước trời đất; yên lặng, trống không; đứng một mình mà chẳng thay; đi khắp nơi mà không mỏi. Có thể làm mẹ thiên hạ”, nó không dựa vào bất cứ thứ gì, tự thân có thể tồn tại; nó vận hành mãi mãi, không bao giờ dừng lại. Cái Vô này không phải là không có gì mà là trạng thái trước khi trời đất sinh ra, là gốc rễ của vạn vật, là diện mục vốn có của Đạo.

Làm sao để hiểu cái Vô tuyệt đối này? Ta có thể tưởng tượng nó như không khí, ta nhìn không thấy, chạm không được, nhưng nó hiện hữu khắp nơi, ta sống là phải dựa vào nó. Tu luyện đến mức ngộ được nó, không phải nói ta có thể nhìn thấy nó, mà là ta có thể từ từ cảm thấy bản thân mình và bản nguyên này kết nối với nhau, giống như một giọt nước biết mình là một phần của đại dương, không còn chấp nhất ta là giọt nước này nữa.

Thực ra tu luyện không cần cố ý, chỉ cần mỗi lần phát hiện bản thân đang dán nhãn, đang níu kéo quá khứ, đang cảm thấy mình cái gì cũng biết, thì nhẹ nhàng kéo ý nghĩ trở lại là đủ rồi. Giống như đi bộ, đi lệch cũng không sao, phát hiện ra thì điều chỉnh lại là được, không cần vì đi lệch mà dừng lại. Bản chất của tu luyện là hiểu rõ bản chất của sự vật, hiểu rõ bản tâm của mình, hiểu rõ cách để sống thông thấu, tự tại giữa hồng trần. Đây chính là sức hút của tu luyện Đạo giáo, nó không huyền hoặc, không xa xôi, nó ẩn giấu ngay trong cuộc sống mỗi ngày của ta. Chỉ cần ta sẵn lòng đi, mỗi một bước đều là đang tiếp cận Đạo, đều là đang sống thành một phiên bản thông thấu hơn của chính mình.