Độ Sâu Của Tu Hành, Không Nằm Ở Cường Độ Của Cảm Ứng
Nghe bài viết bằng giọng đọc
Những năm gần đây, ngày càng có nhiều bạn bè bắt đầu chú ý đến năng lượng và khí cảm (cảm giác về khí), đồng thời thử thông qua các phương thức như khoáng thạch thủy tinh, gỗ sét đánh (lôi kích mộc), hương thơm thảo mộc..., để kích phát sự thức tỉnh và nhận thức nội tại. Xu hướng này phản ánh sự coi trọng của người hiện đại đối với sự cân bằng thân tâm và trưởng thành tâm linh, là điều đáng trân trọng và thấu hiểu.
Tuy nhiên, trong các thực hành tâm linh đa dạng đương đại, đối với mối quan hệ giữa cảm ứng năng lượng và tu hành nội tại, thường tồn tại sự khác biệt trong cách hiểu
Tại sao cảm ứng mãnh liệt, ngược lại lại dễ khiến tu hành chậm chạp?
Nhiều người khi tiếp xúc với khoáng thạch thủy tinh, gỗ sét đánh, hoặc hương thơm thảo mộc, sẽ tự nhiên cảm thấy da đầu tê dại, lưng phát nhiệt, thậm chí kèm theo trải nghiệm dòng khí cảm lưu động hoặc sự rung động nội tại. Những hiện tượng này, không phải là tưởng tượng hư vọng, mà là sự hiển hiện tự nhiên của năng lượng cảm tri vốn có của cơ thể chúng ta trong môi trường đặc định, Đạo giáo gọi đó là sự vận động của ngọc hồ khí quang (ánh sáng của khí trong hồ ngọc), ý chỉ những phản ứng tinh tế sản sinh ra bên trong và bên ngoài cơ thể khi thần khí lưu chuyển.
Ngọc hồ khí quang là một hình tượng huyền diệu trong thuật nội đan Đạo gáo và văn hóa truyền thống, được dùng để miêu tả trạng thái thuần tịnh và viên mãn cực cao của thân tâm khi tu chân luyện tính, phản bản hoàn chân. Nó thường bao gồm nội hàm cốt lõi ở mấy tầng mặt sau đây:
Ánh sáng của nội cảnh (Nội đan Đạo giáo): Trong các văn hiến như Nội Kinh Tự của Đạo giáo, Ngọc hồ thường được dùng để thay thế cho đan điền hoặc huyền quan của cơ thể người. Khi người tu hành ngưng thần định tức (tập trung tinh thần, ổn định hơi thở), nguyên thần và nguyên khí trong cơ thể giao dung (hòa quyện), ngưng tụ ra một quầng hào quang thanh tịnh sáng ngời, thì được gọi là Ngọc hồ khí quang.
Cảnh giới chí thuần (thuần khiết tột cùng): Cùng nguồn gốc với câu băng tâm ngọc hồ, nó tượng trưng cho sự thuần khiết không tỳ vết của nội tâm. Theo góc nhìn của Đạo giáo, đây là sự hiển hiện của tiên thiên chân nguyên chi khí (khí chân nguyên tiên thiên) sau khi người tu luyện xây dựng nội cảnh thành thục, loại bỏ các tạp niệm hậu thiên.
Loại năng lượng cảm tri này, không phải là thiên phú của một số ít người may mắn, mà là sự cộng hưởng năng lượng và sinh lý tự nhiên mà nhân loại đều có thể trải nghiệm được dưới trạng thái thân tâm buông lỏng tĩnh lặng, ý thức rộng mở. Việc mượn ngoại vật một cách thích hợp, có giá trị của nó trong việc điều dưỡng cuộc sống và hỗ trợ tĩnh tâm.
Nhưng cảm ứng không đồng nghĩa với việc tu hành tiến bộ. Sự linh cảm được kích phát do phụ thuộc thường xuyên vào ngoại vật, phần lớn chỉ là biểu hiện của sự hoạt động của thức thần, thuộc về thần khí hướng ngoại động, chứ không phải thần khí hướng nội thủ. Thời gian lâu dần, nếu không có sự rèn luyện về nội quán và định lực, ngược lại có thể khiến người ta càng tu càng loạn, cảm xúc phập phồng, khó mà thanh tịnh. Bản chất của cảm ứng là thần khí hướng ngoại động, trái ngược với nguyên tắc cốt lõi của luyện thần hoàn hư.
Đạo Đức Kinh có câu: “Trí hư cực, thủ tĩnh đốc. Vạn vật tịnh tác, ngô dĩ quan phục.” Tức là: Đạt đến tận cùng của cảnh giới hư không, giữ vững sự tĩnh lặng kiên định. Vạn vật cùng sinh sôi, ta dùng cái tĩnh để quan sát sự tuần hoàn trở về. Chìa khóa của tu hành, không nằm ở cường độ của cảm ứng, mà ở chỗ nội tâm có ổn định hay không, thần khí có quy nguyên hay không. Tương tự như Tổ sư Bạch Ngọc Thiềm đã nói: “Nếu đem kim thạch thảo mộc tùy ý đoán mò, đến cùng cũng chỉ đoán mò uổng công.” Người tu đạo nếu không quay về tự tâm, chỉ ngửa trông vào ngoại lực, cho dù linh động nhất thời, chung quy cũng khó dài lâu.
Tổ sư Bạch Ngọc Thiềm trong Lã Tổ Chỉ Huyền Phiến Thi Chú có chỉ ra: “Hống thị ngã gia nguyên hữu vật, duyên thị tha gia bất tử phương. Nhược tương kim thạch thảo mộc nhậm sai lượng, đáo để uổng sai lượng, tất nhập luân hồi khứ.” Tức là thủy ngân là vật vốn có của nhà ta, chì là phương thuốc trường sinh của nhà người. Nếu đem kim thạch thảo mộc tùy ý đoán mò, đến cùng cũng chỉ đoán mò uổng công, ắt phải đi vào luân hồi. Trọng điểm của câu nói này không nằm ở chỗ phủ định sự tồn tại của ngoại vật, mà là nhắc nhở chúng ta: Cốt lõi của tu hành, là tính mệnh song tu và thần khí hợp nhất. Nếu quá độ gửi gắm hy vọng vào vật chất bên ngoài để cung cấp năng lượng, mà bỏ qua việc xây dựng nội cảnh và ngưng tụ thần quang của bản thân, ngược lại có thể khiến thần ý bị phân tán, khí tức bị rối loạn.
Tại sao nơi tín ngưỡng trang nghiêm, cũng cần giữ vững sự định tĩnh nội tại?
Một số đạo hữu thích bước vào miếu vũ để tham thiền lễ bái, an đốn thân tâm trong làn khói hương nghi ngút, cảm nhận bầu không khí trang nghiêm, đây là một phương thức tiếp cận tín ngưỡng, hàm dưỡng cảm xúc, cũng thường có thể mang lại sự an ủi và sức mạnh cho nội tâm. Miếu vũ với tư cách là nơi chuyên chở quan trọng của văn hóa truyền thống, đã cung cấp nơi nương tựa tâm hồn cho vô số người, xứng đáng được tôn trọng và trân quý.
Tuy nhiên, người tu hành nếu xem sự thịnh vượng của nhang khói là căn cứ cho năng lượng mạnh yếu, thì sẽ dễ nhầm lẫn giữa sức mạnh an ủi của tín ngưỡng và tính thanh tịnh của tu hành. Đạo tu hành, càng coi trọng sự tịch tĩnh của nội tâm và sự thanh trừng (trong suốt) của thần khí. Nhang khói thịnh vượng, đại biểu cho sự tụ hội nguyện lực của chúng sinh, cũng sẽ hình thành nên khí trường đặc định. Nhưng trong loại khí trường này, ngoại trừ cái khí của thiên địa, cũng có thể trộn lẫn lượng lớn sự phóng chiếu của thất tình lục dục và tâm niệm cầu nguyện. Loại khí trường này đối với người bình thường mà nói, có thể là một sự an ủi, nhưng đối với người tu hành mà nói, nếu thiếu đi nội quán và định lực, ngược lại dễ khiến tâm niệm nổi trôi, thần khí lay động.
Không phải nói rằng những nơi nhang khói không nên bước vào, mà là trên con đường tu hành, cần mang theo một phần phân biệt và quán chiếu. Biết cái động trong cái tĩnh, giữ cái tĩnh trong cái động, không đánh mất sự thanh minh của nội tâm nơi náo nhiệt, đây mới là công phu thực sự cần tôi luyện của người tu hành. Miếu vũ, là nơi của thiện duyên, là chốn về của niềm tin; tu hành, lại là hành trình tâm hồn trở về với cái chân thật. Cả hai có thể song hành, nhưng tại điểm mấu chốt, cũng cần làm rõ sự giống và khác nhau của chúng. Tổ sư các đời phần nhiều nhấn mạnh, thần đạo thiết giáo tức là muốn mượn thần đạo để lập ra giáo pháp là cánh cửa phương tiện để chúng sinh khởi lòng tin, còn sự tu trì tiên đạo thực sự, bắt buộc phải thông qua nội luyện tính mệnh, giác tri của nguyên thần, để phát sinh sự giao cảm chân thực và ổn định với cái khí của tam quang (nhật, nguyệt, tinh) và thiên địa.
Thái Thượng Thanh Tĩnh Kinh viết: “Nhân năng thường thanh tĩnh, thiên địa tất giai quy. Tức là : người nếu có thể thường thanh tĩnh, thiên địa thảy đều quy về. Câu kinh điển này, hé lộ con đường tu đạo lấy thanh tịnh làm gốc. Trường năng lượng mà chúng ta cảm ứng được, cho dù là tích cực hay hỗn tạp, thật ra cuối cùng đều phải quay về việc nội tại của chúng ta có vững vàng hay không, có sở hữu cái tâm thanh minh hay không. Sự hái luyện năng lượng thực sự, bắt buộc phải thiết lập trên nền tảng của tính mệnh song tu và thiên nhân hợp nhất. Nói cách khác, bên trong phải tu dưỡng thân tâm, thần khí nội liễm; bên ngoài phải đồng bộ với nhịp điệu của thiên địa, giao cảm với tam quang.
Thái Thượng Động Huyền Linh Bảo Vô Lượng Độ Nhân Thượng Phẩm Diệu Kinh viết: “Phù nhân chi nhất thân, nhị khí ngũ hành chi tinh nhi dĩ.” Tức là: Phàm là một thân của con người, chẳng qua là cái tinh hoa của nhị khí âm dương và ngũ hành mà thôi. Câu nói này chỉ ra rằng, năng lượng cần thiết cho thân người, căn bản đến từ âm dương thiên địa và chính khí của năm phương, không cầu bên ngoài. Chỉ cần phương pháp thỏa đáng, trong thân vốn tự đầy đủ.
Tại sao sự tu hành thực sự, thường không hiển lộ thanh sắc?
Trong tu hành hiện đại, cảm ứng thường dễ bị lầm tưởng thành cảnh giới công phu. Có người vừa cảm thấy dòng nhiệt lưu đi vào đỉnh đầu, khí chạy đến đan điền, liền cho rằng công lực tiến bộ vượt bậc; thậm chí vì trong mơ thấy thần minh hoặc có trải nghiệm thông linh, mà lầm tưởng rằng đã đắc được truyền thừa. Hiện tượng này không hề hiếm gặp trong văn hóa tâm linh ngày nay.
Những ngoại cảm này, không phải là khơi thông chân thực. Nếu vì một lần dòng năng lượng lưu động, một lần thần cảm trong mơ, liền cho rằng đã đắc được chân truyền hoặc khai đỉnh, thì thường là lầm đường vào ma cảnh cảm ứng, ngược lại càng xa rời đại đạo. Cảm ứng thực sự, là trạng thái bình hòa tự nhiên hiển hiện sau khi thần minh hợp nhất, thân tâm lắng trong. Đặc trưng của nó không phải là nhiệt liệt, mà là ổn định; không phải là cảm xúc dao động, mà là thần khí chìm sâu. Sự tiến bộ nằm trong sự bình đạm thanh tịnh, thần khí bất động mà nội cảnh sinh quang. Dùng cái thần của ta hợp với cái thần của thiên địa, dùng cái khí của ta hợp với cái khí của thiên địa -quá trình nội chính ngoại hợp này, không phải dựa vào ngoại lực là có thể hoàn thành, mà là cần thông qua quan niệm, phương pháp, tiết luật và hỏa hầu mang tính hệ thống, để từng bước thiết lập cơ duyên thiên nhân cảm ứng.
Thái Thượng Lão Quân Thuyết Thường Thanh Tĩnh Kinh có câu: “Chúng sinh sở dĩ bất đắc chân đạo giả, vị hữu vọng tâm. Ký hữu vọng tâm, tức kinh kỳ thần; ký kinh kỳ thần, tức trước vạn vật; ký trước vạn vật, tức sinh tham cầu; ký sinh tham cầu, tức thị phiền não; phiền não vọng tưởng, ưu khổ thân tâm; tiện tao trọc nhục, lưu lãng sinh tử, thường trầm khổ hải, vĩnh thất chân đạo.” Tưc là: Chúng sinh sở dĩ không đắc được chân đạo, là vì có tâm vọng tưởng. Đã có tâm vọng tưởng, liền làm kinh động cái thần; đã kinh động cái thần, liền bám chấp vào vạn vật; đã bám chấp vào vạn vật, liền sinh lòng tham cầu; đã sinh lòng tham cầu, đó chính là phiền não; phiền não vọng tưởng, làm ưu khổ thân tâm; liền chịu lấy nhơ nhuốc tủi nhục, trôi dạt trong sinh tử, thường chìm trong biển khổ, vĩnh viễn mất đi chân đạo.
Sự coi trọng của người hiện đại đối với năng lượng và khí cảm, là sự khám phá hướng tới việc hợp nhất thân tâm, điều này đáng được khẳng định. Tuy nhiên trên con đường này, càng cần phân biệt rõ sự khác nhau giữa cảm ứng và tu luyện. Vật phẩm, địa điểm và kinh nghiệm bên ngoài cố nhiên có thể trở thành trợ duyên, nhưng sự chuyển hóa năng lượng và mở mang trí tuệ thực sự, chung quy phải quay về chính bản thân mình.
Nguyện cho tất cả chúng ta đều không mê muội trước ngoại tướng, không chấp trước vào cảm ứng, dùng cái tâm thanh tịnh để bước đi trên con đường tu hành thực sự.
Cảm nhận của bạn
TÂM ẤN 心印1 tâm ấn đã được lưu lại