Nguồn Gốc Và Truyền Thuyết Tết Trung Nguyên 15-07 Âm Lịch

Lai lịch và tục lệ của Tết Trung Nguyên là gì? Tết Trung Nguyên cùng với Tết Trừ Tịch, Tết Thanh Minh và Tết Trùng Dương được xếp vào hàng bốn Đại Lễ Tế Tổ Truyền Thống của phương Đông. Tương truyền Tết Trung Nguyên là sản phẩm của sự kết hợp giữa Đạo giáo và dân tục truyền thống phương Đông. Nghe nói rằng, vào đúng ngày này, các cô hồn dã quỷ nơi âm phủ sẽ được thả ra. Để tưởng nhớ tiên tổ và tế bái Địa Quan, người chốn dương gian sẽ chuẩn bị lễ vật phong phú, thắp hương thắp nến, hóa tiền giấy để tế bái những vị tổ tiên trở về từ âm tào địa phủ.

Tết Trung Nguyên tục gọi là Tết Quỷ (Quỷ Tiết), là một ngày lễ truyền thống trong dân gian. Thời gian vào ngày 15 tháng 7 âm lịch, cũng có nơi làm vào ngày 14 tháng 7. Vào ngày này, nhà nhà đều tế tự tổ tiên, có nơi còn tổ chức gia yến, cung phụng hành lễ đúng theo nghi thức. Rưới rượu ba tuần, biểu thị tổ tiên đã dùng tiệc xong, cả nhà mới ngồi quây quần cùng ăn bữa tối ngày lễ. Trời vừa tối hẳn, người ta mang theo pháo, tiền giấy, hương nến, tìm một bãi đất bằng phẳng yên tĩnh ven sông hoặc bờ ao, dùng vôi rắc thành một vòng tròn làm khu vực cấm. Sau đó rưới một ít cơm nước vào trong vòng tròn, đốt tiền giấy, đốt pháo, kính tiễn tổ tiên lên đường quay trở về Âm Tào Địa Phủ.

Thời xưa, dân gian ngay từ mùng 7 tháng 7 đã thông qua nghi thức nhất định để đón hương hồn tiên nhân về nhà, mỗi ngày vào ba buổi sáng, trưa, tối đều cúng cơm trà 3 lần, cho đến ngày 15 tháng 7 mới tiễn đi. Ngày nay, các sắc thái mê tín đã dần được gạt bỏ, chỉ giữ lại hình thức tế lễ như một sự tưởng nhớ và kỷ niệm đối với tổ tiên.

Nguồn Gốc Của Tết Trung Nguyên

Tên gọi Trung Nguyên có từ thời Bắc Ngụy, là cách gọi của Đạo giáo. Theo cổ thư ghi chép: Đạo kinh coi ngày 15 tháng Giêng là Thượng Nguyên - ngày Thiên Quan Tứ Phúc; ngày 15 tháng 7 là Trung Nguyên - ngày Địa Quan Xá Tội; ngày 15 tháng 10 là Hạ Nguyên - ngày Thủy Quan Giải Ách.

Theo sách Tu Hành Ký ghi chép: “Ngày Trung Nguyên tháng 7, Địa Quan giáng hạ để định sự thiện ác chốn nhân gian, Đạo sĩ đêm ấy tụng kinh, kẻ tù tội bị giam ngục tối cũng được giải thoát.” Do đó, vào ngày 15 tháng 7, dân gian đều sẽ chuẩn bị lễ vật hiến sinh (súc vật tế) phong phú để tế bái Địa Quan Đại Đế và tổ tiên.

Tết Trung Nguyên là sản phẩm dung hợp giữa Đạo giáo và dân tục truyền thống phương Đông, hai bên sở dĩ tương ứng được với nhau chủ yếu là dựa trên cùng một vũ trụ quan: Tức ba cõi Thiên, Địa, Thủy được thần thánh hóa thành ba phủ do Thiên Quan, Địa Quan và Thủy Quan thống lĩnh. Danh xưng là Tam Giới Công mà dân gian thường gọi chính là dùng Ba Vị Quan này để chỉ chung chư thần khắp ba cõi.

Truyền Thuyết Phật Giáo Về Nguồn Gốc Tết Trung Nguyên

Tương truyền mẹ của Mục Liên làm nhiều việc ác, sau khi chết biến thành ngạ quỷ (quỷ đói). Mục Liên biết chuyện vô cùng đau xót, bèn dùng pháp lực mang cơm đến cho mẹ ăn, nhưng cơm vừa đến miệng đã hóa thành lửa hồng. Phật Tổ Thích Ca Mâu Ni bảo ông rằng, bắt buộc phải tập hợp sức mạnh của đại chúng, vào tháng 7 hằng năm dùng trăm vị ngũ quả đặt trong thau chậu để cúng dưỡng mười phương Tăng chúng, thì mẹ ông mới được cứu độ. Mục Liên làm theo ý Phật Tổ, mẹ ông cuối cùng cũng được giải thoát.

Về sau, truyền thuyết này hình thành nên một tục lệ dân gian và dần biến đổi, từ việc cúng dưỡng Tăng chúng diễn biến thành cúng dưỡng quỷ hồn. Hằng năm cứ đến giữa tháng 7 âm lịch, người ta đều giết gà mổ vịt, thắp hương đốt áo giấy, bái tế các ngạ quỷ từ địa phủ đi ra nhằm hóa giải oán khí của chúng, không để chúng gây họa cho nhân gian. Lâu dần, đã tạo nên ngày lễ Vu Lan (Vu Lan Tiết).

Tục Tế Tổ Dân Gian Trong Tết Trung Nguyên

Các hoạt động tế tổ trong dân gian thường tiến hành trước ngày 15 tháng 7 chứ không gò bó vào một ngày cố định. Dân gian thông qua nghi thức nhất định, buổi tối đón vong linh tiên nhân về nhà, mỗi ngày ba buổi sáng, trưa, tối đều cúng 3 bữa trà cơm, cho đến khi tiễn đi. Khi tiễn đi, người ta đốt các phong bao tiền giấy, gọi là đốt Bao Y (Bao áo quần tiền vàng), hoặc có nơi còn làm pháp sự (mời Hòa thượng hoặc Đạo sĩ). Ở một số nơi, Tết Trung Nguyên còn là ngày tế tổ quan trọng hơn cả Tết Thanh Minh.

Tết Trung Nguyên Có Những Cấm Kỵ Gì ?

Đêm 14 tháng 7 là ngày âm khí nặng nhất trong Tháng Quỷ. Tương truyền vào giờ Tý đêm này, nếu dừng chân nơi đồng hoang nhà trống sẽ nhìn thấy kỳ quan Bách Quỷ Dạ Hành. Trăm quỷ đi qua cầu Nại Hà, Ty Minh Phủ thắp đèn lồng đỏ dẫn lối cho chúng rầm rộ tiến về dương giới mà chúng đã xa cách bấy lâu. Vì vậy đêm này không nên đi ra ngoài.

Tháng 7 Âm lịch tục gọi là Tháng Quỷ, điều kiêng cữ cũng đặc biệt nhiều.

Kỵ phơi quần áo nửa đêm: Quần áo ẩm ướt rất dễ làm các sóng điện lưu tán bám vào, khó lòng thoát thân. Trong Tháng Quỷ khi các quỷ hồn đi lại khắp nơi, phơi quần áo nửa đêm chẳng khác nào giăng bẫy bắt quỷ, nó không tìm ta gây sự thì tìm ai?

Kỵ xõa tóc khi ngủ: Trong Tháng Quỷ, khắp nơi đều là cô hồn dã quỷ lang thang, nếu xõa tóc bù xù, cẩn thận bị chúng nhận nhầm là đồng loại rồi cố gọi mình dậy trò chuyện.

Cấm kỵ trong kỳ kinh nguyệt: Dân gian cho rằng phụ nữ trong kỳ kinh nguyệt thân thể không sạch sẽ, những việc như khởi công, tế tự đều không nên đứng xem tại hiện trường, e rằng xúc phạm thần linh dẫn đến bất hạnh, hoặc làm cho công việc không thể tiến hành thuận lợi. Gạt qua một bên việc thuyết pháp này có căn cứ hay không, phụ nữ trong kỳ kinh nguyệt thực sự vì tình trạng cơ thể dẫn đến từ trường bản thân không ổn định, dễ bị ảnh hưởng bởi các từ trường mạnh khác, cho nên vẫn cần cẩn trọng.

Kỵ mừng sinh nhật nửa đêm: Người sinh tháng 7 có chút đáng thương, khi mừng sinh nhật buổi tối thường sẽ xuất hiện một số người không quen biết cùng đến chúc mừng sinh nhật, tốt nhất nên đổi sang ăn mừng ban ngày.

Kỵ bắt chuồn chuồn và châu chấu/muỗm: Dân gian cho rằng hai loại côn trùng này là hóa thân của quỷ hồn, tùy tiện bắt chúng cẩn thận dẫn quỷ vào nhà.

Kỵ nói từ Quỷ: Vào ngày Trung Nguyên Phổ Độ, quỷ hồn gần như tràn ra hết, không đâu là không có, đặc biệt là tại hiện trường pháp hội Phổ Độ chắc chắn là quỷ chật nịch. Cho nên khi làm lễ Trung Nguyên Phổ Độ tốt nhất nên cẩn ngôn thận hành, ngoài việc kỵ nói từ Quỷ ra thì cũng đừng phát ngôn bừa bãi, cẩn thận quỷ hồn đang ở ngay bên cạnh mình!

Kỵ giẫm đạp lên tiền âm phủ: Tiền âm phủ là tế phẩm dâng cho quỷ hồn, khi đốt, các quỷ hồn sẽ tụ tập bên cạnh để nhặt. Nếu ta giẫm đạp nhún nhảy khi đang đốt tiền âm phủ thì khó tránh khỏi việc cản trở hành động của chúng, quỷ hồn nổi giận tất nhiên sẽ bất lợi cho ta.

Kỵ tùy tiện vỗ vai người khác: Cấm kỵ này liên quan đến dân tục, dân gian cho rằng trên người mỗi người đều có ba ngọn lửa tụ ở hai vai và đỉnh đầu, làm cho quỷ hồn không dám đến gần. Do đó, vào lúc Trung Nguyên Phổ Độ khi quỷ hồn đông nhất, tùy tiện vỗ bừa vai người khác há chẳng phải muốn dập tắt lửa của đối phương để quỷ hồn tìm họ gây rắc rối sao?

Cúng trước cửa: Mùng 1 tháng 7 Cửa Quỷ mở ra, tất cả cô hồn dã quỷ được phép trở về dương gian thăm thân sẽ từ âm gian tràn ra bốn phía giành giật thức ăn cúng tế. Do đó, vào chiều ngày đầu tiên của Tháng Quỷ, nhà nhà đều phải bày lễ cúng trước cửa nhà mình, gọi là Bái Môn Khẩu. Vì chỉ là để những dã quỷ đi ngang qua nghỉ chân ăn uống, cầu mong chúng không vào nhà xâm nhiễm quấy nhiễu người thân, cho nên không cần cung cấp lễ vật quá phong phú, thông thường chỉ cần làm tốt mấy việc dưới đây là được.

Kỵ kén cá chọn canh khi tế tổ: Ví như chê bai lễ vật bày biện không đẹp rồi dịch chuyển qua lại; bản chất của điều này là dạy con người phải giữ tâm cung kính.

Buổi tối về nhà sớm một chút: Truyền thống cho rằng đêm Tết Trung Nguyên âm khí nặng nhất, do đó người có thể trạng suy yếu nên cố gắng tránh đi ra ngoài vào đêm muộn, điều này rất phù hợp với quy luật dưỡng sinh của y học truyền thống.

Không nên xuống sông bơi lội: Đèn hoa đăng trôi dạt khắp nơi theo dòng nước sông, gửi gắm niềm thương nhớ và lời chúc phúc của người sống dành cho người đã khuất. Việc không xuống nước bơi lội chính là để tránh làm lật đổ đèn hoa đăng, là sự tôn trọng đối với phong tục.

Không nên kết hôn dựng vợ gạch chồng: Bầu không khí Tết Trung Nguyên vô cùng trang nghiêm, không thích hợp tổ chức các hoạt động hỷ sự vui mừng.

Ý Nghĩa Ngày Tết Trung Nguyên.

Suy cho cùng, Tết Trung Nguyên chưa bao giờ là một ngày lễ để sợ quỷ, mà là một ngày lễ để nhớ người.

Các hoạt động tế tổ vào Tết Trung Nguyên thể hiện đức tính truyền thống “Thận chung truy viễn, dân đức quy hậu -Lo tang ma cho cha mẹ hết lòng cẩn trọng, giỗ cúng tổ tiên nhiều đời thành kính, thì đạo đức của dân sẽ trở nên dày dặn, thuần hậu và tốt đẹp hơn” và kính lão tôn hiền, là một vật tải quan trọng của văn hóa hiếu đạo. Thông qua việc tế tự người đi trước, hậu thế gửi gắm niềm đau thương kính nhớ, không quên cội nguồn, nối tiếp dòng máu gia tộc và ký ức văn hóa.

Tết Trung Nguyên không chỉ tế lễ tổ tiên của chính mình mà còn quan hoài đến các cô hồn không người thờ cúng. Lý niệm phổ độ chúng sinh này thể hiện tinh thần từ bi và sự quan hoài nhân văn của Đạo giáo. Không lạnh nhạt với người đã mất, không khinh mạn đối với sinh mạng.

Cùng với sự phát triển của thời đại, hình thức kỷ niệm Tết Trung Nguyên cũng không ngừng đổi mới, nhưng giá trị văn hóa cốt lõi của nó -tri ân tổ tiên, yêu thương quan tâm đến người khác, coi trọng sinh mạng- vẫn vô cùng xứng đáng để người hiện đại nối tiếp và phát huy.

Là một bộ phận cấu thành quan trọng của văn hóa truyền thống, Tết Trung Nguyên đến nay đã kéo dài hơn ngàn năm. Ngày nay chúng ta đón Tết Trung Nguyên không chỉ là tuân theo truyền thống, mà càng là sự nhận đồng và kiên trì đối với văn hóa.

Nó không chỉ đơn thuần là một Tết Quỷ, mà còn ẩn chứa tình cảm độc đáo của người dân phương Đông dùng một ngày lễ để giữa sự sống và cái chết có thêm một phần ấm áp hơn nữa.